Chợ Hội An

Chợ là nơi trao đổi hàng hóa, sản phẩm nông - lâm - ngư nghiệp, thủ công nghiệp. Khi kinh tế hàng hóa phát triển, có dịp tiếp cận với thương nhân phương Tây, việc buôn bán được mở rộng ra cả khu vực dân cư trong phố.

      Ở giai đoạn đầu, chợ Hội An chỉ là nơi trao đổi hàng hóa có tính chất đơn thuần tự cung, tự cấp. Đến thời kỳ có khách nước ngoài đến, hàng hóa hội tập nhiều, cả Đô thị thương cảng Hội An là một chợ lớn. Nếu phố có hiệu buôn, kho hàng,... của thương nhân thì chợ trước sau vẫn là nơi tụ hội của dân tứ xứ trong địa phương, buôn bán cơ động, vốn ít nhưng hàng hóa lại đa dạng, dồi dào. Trong cuốn “Người Châu Âu ở An Nam”, đoạn viết về Hội An, C.May Bon (1920) đã có nhận xét: “Thổ dân có thói quen mang đến những sản phẩm trong vùng như tơ lụa sống, tơ đã dệt, gỗ đóng đồ đạc, gỗ trầm hương, đồng, xạ hương, quế, hạt tiêu, gạo và các tàu Trung Quốc...”. Trong ký ức con người Hội An ngày nay vẫn còn vang vọng nhiều câu ca dao dí dỏm ghi nhận hoạt động của chợ Hội An: 

Hàng trầu, hàng cau là hàng con gái 

Hàng bánh hàng trái là hàng bà già 

Hàng bông, hàng hoa là hàng Nhật Bản   

Và câu hát ghẹo: 

Hội An trăm vật trăm ngon 

Từ từ lỗ miệng để chồng con được nhờ” 

      Chợ Hội An hiện nay vẫn phản ảnh bóng dáng xa xôi của chợ xưa và cả sự phồn thịnh của một đô thị thương cảng từng nổi tiếng một thời. Đây là nơi thu hút hàng hóa ở cả mặt đường thủy và đường bộ, xa và gần. Người dân cả một vùng dọc sông Thu Bồn kéo dài từ Trung Phường, Nồi Rang, Bàn Thạch, Bà Rén,… đến Gò Nổi, Thanh Chiêm, Thanh Hà;… hay dọc sông Cổ Cò từ An Bàng, Trà Quế, Phước Trạch,… theo đường sông, đường bộ đều tụ hội về chợ Hội An để buôn bán, giao thương.

Chợ Hội An - Ảnh: Quang Ngọc

 

      Nếu ở thời kỳ trước, chợ Hội An là nơi thu hút giao dịch và là bộ mặt thể hiện mức độ cung - cầu lớn của một thương cảng có ý nghĩa quốc tế thì ở thời kỳ sau và hiện nay, chợ Hội An vẫn có ý nghĩa giao dịch chung cho cả một vùng không riêng ở Hội An và cả một số xã của các huyện lân cận như Duy Xuyên, Điện Bàn. 

      Chợ Hội An hiện nằm trên trục đường Trần Phú, phường Minh An. Theo nhiều nguồn tư liệu cho biết, chợ Hội An hiện nay được lập vào khoảng năm 1848Nguyên xưa chợ nằm ở khu vực phía trước đình Hội An (đình Ông Voi), chạy theo đường Lê Lợi đến đường Trần Phú, giáp bờ sông. 

      Theo mô hình chung, chợ thường họp ở ngã 3 đường, các bến sông, gần đình, chùa - miếu. Khi chuyển về vị trí như hiện nay, chợ Hội An cũng hội đủ các yếu tố: ở trước miếu Quan Công (chùa Ông), sát bờ sông và ngã 3 giao thông đường bộ của phố/thị Hội An (nhất cận thị/phố - nhị cận giang/sông - tam cận lộ/đường). 

      Về mặt kết cấu kiến trúc, bố cục mặt bằng của chợ đã được tái tạo vào đầu thế kỷ XX, khuôn viên hình chữ nhật, kết cấu xây bằng gạch, cửa vòm, hệ đỡ mái bằng gỗ, mái lợp ngói vẩy cá. Đặc biệt phía trước chợ, giữa cửa ra vào có một giếng nước (tương truyền có trước chợ, dân gian gọi là Giếng Máy), khi lập chợ ở đây thì giếng đã cung cấp nước cho cả chợ và khu vực dân cư xung quanh. Cùng với việc xây chợ, giếng cũng được làm mái che. Cho đến nay, chợ Hội An và giếng nước trước chợ vẫn mãi là hình ảnh thân quen - gắn bó đối với mỗi người dân Hội An - nhất là khi xa quê.

Tin liên quan