Một số sự kiện liên quan đến di tích kiến trúc ở Hội An vào năm Mão

Con mèo là con vật đứng ở vị trí thứ 4 trong số 12 con giáp tương ứng với 12 địa chi (Thập nhị địa chi: Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi) theo quan niệm văn hóa cổ truyền của dân tộc. Trong âm lịch, tháng cầm tinh con mèo (tháng 2) gọi là tháng Mão và năm cầm tinh con mèo được gọi là năm Mão với các tháng/năm can chi: Ất Mão, Đinh Mão, Kỷ Mão, Tân Mão và Quý Mão.

Tết Nguyên đán qua ghi chép của người Pháp

Tết Nguyên đán là lễ lớn nhất trong năm, một trong những phong tục người Việt từ xưa cho đến ngày nay. Dưới thời kỳ Pháp thuộc, mặc dù bị hạn chế do những chính sách thuộc địa song với bề dày truyền thống văn hóa, lịch sử, người Việt vẫn gìn giữ được nét đẹp bản sắc văn hóa Tết cổ truyền dân tộc. Qua các ghi chép của những công chức, nhà nghiên cứu người Pháp từng sinh sống và làm việc tại Việt Nam, trong bài viết này, xin giới thiệu một vài thông tin về lễ Tết Nguyên đán dưới thời kỳ Pháp thuộc.

Ghe đua trong đời sống văn hóa của cư dân Hội An

Đóng ghe/thuyền đua và tổ chức hoạt động đua ghe/thuyền vào các dịp lễ, tết từ lâu đã trở thành nét văn hóa dân gian độc đáo của nhiều vùng miền ở Việt Nam như đua ghe Ngo ở Nam bộ, bơi chải ở miền Bắc và đua ghe ở miền Trung.

Mắt ghe trong văn hóa dân gian ở Hội An

Cách nay hơn 2000 năm, qua những hình đúc trên trống đồng Đông Sơn đã minh chứng người Việt biết cách đóng và sử dụng thành thạo ghe thuyền. Lịch sử đã cho thấy, ghe thuyền truyền thống của Việt Nam rất đa dạng, nhiều kích cỡ, làm từ chủ yếu bằng gỗ, tre, và được sử dụng vào nhiều mục đích khác nhau như làm phương tiện lưu thông đi lại, vận tải buôn bán, chiến đấu, khai thác nguồn lợi thủy hải sản, tham dự vào hoạt động văn hóa lễ hội,…

TÍN NGƯỠNG THỜ MÔN THẦN CỦA NGƯỜI HOA Ở HỘI AN

Theo các học giả, khởi nguyên của tín ngưỡng Môn thần bắt nguồn từ quan niệm sùng bái tự nhiên và quan niệm tín ngưỡng thần linh của con người thời kỳ nguyên thủy. Vào thời kỳ này, con người chủ yếu cư ngụ trong các hang động tự nhiên. Khi xã hội phát triển cao hơn, mới dần dần học được kỹ thuật dựng nên nhà cửa. Từ đây, ngôi nhà và con người có mối quan hệ mật thiết, không thể tách rời. Bởi ngôi nhà là nơi có thể phòng ngừa được thú hoang và địch hại, cũng là nơi có thể che mưa che gió, cất giữ thực phẩm và tài sản... Cảm kích vì tác dụng to lớn này, mà trong tâm tưởng con người đã hình thành nên vị thần của ngôi nhà (trong đó có Thần Cửa) để cúng tế nhằm báo đáp ân đức. Đây chính là nguồn gốc đầu tiên của tín ngưỡng thờ Môn thần.

BẢO SANH ĐẠI ĐẾ VÀ TỤC THỜ BẢO SANH ĐẠI ĐẾ Ở HỘI AN

Bảo Sanh Đại Đế và Tam thập lục tướng là những vị thần nào, có vị trí như thế nào trong đời sống tín ngưỡng mà được người Hội An thờ cúng trong nhiều trăm năm. Qua sưu tầm, dịch thuật một số tư liệu Hán - Nôm chúng tôi đã tìm thấy những nội dung liên quan đến những vị thần này như sau.

Cây bắp nếp Cẩm Nam và những món ăn dân dã

Như một con tàu neo giữa lòng sông Thu Bồn, Cẩm Nam là một hòn cù lao nhỏ nằm cạnh phố cổ Hội An, được bao bọc xung quanh bởi sông nước từ các nhánh sông ở hạ lưu Thu Bồn trĩu nặng phù sa, tạo nên một vùng đất màu mỡ, trù phú, nuôi sống người dân nơi đây bằng các sản vật mà thiên nhiên ban tặng như hến, cá, tôm nước lợ, sắn, khoai, bắp bãi bồi…Làng Cẩm Nam được du khách xa gần biết là điểm đến bình yên và dễ mến. Họ rủ nhau về, dừng chân nghỉ mát, ngắm cảnh “phong thủy hữu tình” và dành những khoảnh khắc thời gian thưởng thức nhiều hương vị đặc sản quê hương: Nào là bánh đập, hết trộn và các món nhậu bình dân với hương vị đặc biệt, đậm đà từ cây bắp nếp do đất và người ở đây tạo ra. Hình ảnh các du khách vừa đi, vừa nhâm nhi những trái bắp luộc chín mềm hay ngồi bên vệ đường thưởng thức những chén chè bắp nóng hổi, thơm ngon đã không còn xa lạ, như lưu giữ hồn phố trong lòng. Cây bắp đã có mặt từ thuở xa xưa, khi làng Cẩm Nam còn là bãi bồi. Cùng với hạt lúa, củ khoai, củ sắn…bắp theo dân làng đi qua những tháng năm khốn khó. Thời gạo không đủ để nấu phải ghế thêm vào cho no cái bụng. Giờ đây, bắp không chỉ là món quà quê mà đã là một phần di sản phố Hội.

Kiến trúc phố cổ Hội An với các vùng chung quanh

Lịch sử cho ta biết năm 1664 ở Trung Quốc khi nhà Thanh diệt nhà Minh lập nên triều đại Mãn Thanh.Và như vậy những người chống lại sự kiện chiếm ngôi, phù trợ nhà Minh đã ồ ạt di dân sang các nước láng giềng vùng Đông Nam Á.Trong đó có vùng Hội An với sự định cư của người Phúc Kiến, Quảng Đông, Triều Châu, Hải Nam ở phía Nam,Trung Hoa. Người Nhật cuối thế kỷ XVI, đến thế kỷ XVII cũng đã đến Hội An buôn bán và mở thương quán. Các nước phương Tây như Bồ Đào Nha, Hà Lan, Anh và nhất là Pháp có thời gian lâu ở Phố cổ.

Hẻm phố, đời người

Về Hội An, không lang thang qua những con hẻm nhỏ hun hút sâu dọc ngang giữa phố là đánh mất đi một cơ hội khám phá thú vị cho mình. Hội An hầu như rất ít hẻm cụt, ngoằn ngoèo một chút rồi cũng dẫn ra con đường lớn. Bao biến thiên của lịch sử và văn hóa chừng như đọng lại trong khoảng thâm u của hẻm, để những người trở về tìm lại mảng ký ức xanh rêu nào đó, người mới đến thì góp nhặt những câu chuyện cho mình.

Giữ “Tín” trong buôn bán ở Hội An xưa

Di sản văn hóa thế giới Hội An là nơi hội tụ, giao lưu tiếp xúc giữa các nền văn hóa trên thế giới, là một trong những điểm du nhập các luồng tư tưởng - văn hóa. Trong đó, tư tưởng Nho giáo, Phật Giáo có sự ảnh hưởng sâu đậm, góp phần tạo nên sắc thái văn hóa Hội An. Trong năm đạo lý thường hằng của Nho giáo gồm “Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín” thì “Tín” là một đức rất quan trọng. Nếp ứng xử trong văn hóa Hội An rất coi trọng chữ “Tín”. Đặc biệt, việc giữ “Tín” trong buôn bán, thương mại ở Hội An đã vượt trên tâm lý truyền thống của tư tưởng Nho giáo xưa.